Áttu ekki örugglega árskort?

Erró

Kjarval

Ásmundur Sveinsson

Daniel et les Lions / Daníel og ljónin

Double Spacelab / Tvöföld geimrannsóknarstofa

Í seríu sinni Kínversk málverk leiðir Erró hina löngu göngu Maós og hersveita hans á árunum 1934–1935 út fyrir landamæri Kína og út um allan heim. Í þessu tiltekna verki er glaðvær hópur ungra kínverskra menntamanna samankominn inni í herbergi á Munch-safninu í Osló. Erró nær þessari áhrifamiklu blöndu með því að stefna saman tveimur ólíkum myndum: Spring Breeze in Yangliu og Livets dans.
Fyrri myndin, áróðursplakat frá 1975, upphefur flutning ungmenna úr borgunum í sveitirnar á tímum menningarbyltingarinnar í Kína, með áherslu á samstöðu og byltingaranda. Sú síðari, expressjónískt meistaraverk Munchs, lýsir hins vegar hverfulleika lífsins og ástarinnar með táknrænum persónum sem standa fyrir æsku, ástríðu og vonbrigði. Þetta myndmál skapar sláandi andstæður, annars vegar er hugsjónaákafi og hins vegar tilvistarspurningar. Angurvær tónn Munchs gefur einnig í skyn dapurlegri framtíð fyrir ungt kommúnistafólk, með vísun í erfiðleika framundan.
Sé myndin skoðuð í dag endurspeglar hún breytta sýn á söguna. Útrás Kína sem stórveldis og aukið ferðafrelsi borgara þess hafa breytt viðhorfum – það sem áður þótti ótrúlegt, að sjá kínverska menntamenn á evrópskum listasöfnum, er nú orðið daglegt brauð í heimi menningarsamskipta. Danielle Kvaran

Visite au musée Munch à Oslo (Heimsókn á Munch-safnið í Osló)

„Maó fór ekki nema einu sinni út fyrir landamæri Kína, þá var hann mjög ungur og ferðinni var heitið á þing Kommúnistaflokksins í Moskvu. Ég hef gert honum kleift að fara út um allan heim í sýndarveruleikanum,“ útskýrir Erró. Í syrpunni Kínversk málverk ímyndar listamaðurinn sér einmitt Maó formann og félaga hans á mikilli sigurför um helstu borgir og táknræna staði Vesturlanda: Maó í Feneyjum, í París, London, Berlín, Washington, Maó í New Jersey... Þessi útgáfa Errós af Göngunni miklu est kaldhæðnisleg vísun í hreyfingu maóista sem flæddi yfir heim vestrænna lista- og menntamanna eftir atburðina í maí 1968. En með því að tengja saman áróðursmyndir Kínverja og túristamyndir kapítalískra Vesturlanda afhjúpar listamaðurinn hvað þessar myndir eru blekkjandi. Hinar brosmildu, sléttu og felldu amerísku og evrópsku staðalmyndir eru alveg eins og samsvarandi myndir frá kommúnistaríkjunum. Með því að stilla þessum myndum saman kemur listamaðurinn því til skila hvernig myndir eru notaðar til að ráðskast með almenning.

New Jersey

Erró var meðal fyrstu vestrænu listamanna sem notuðu ímynd Maós Tse-tung, leiðtoga kínverskra kommúnista, í list sinni. Á árunum 1972 til 1980 skapaði hann seríuna Kínversk málverk – yfir 130 verk þar sem Maó er sýndur sem einvaldur heimsins, þrátt fyrir að hann hafi aðeins farið í tvær utanlandsferðir, báðar til Moskvu á ráðstefnur Kommúnistaflokksins. Þessi sería vakti alþjóðlega athygli á Erró.
Verkin byggja á kínverskum áróðursmyndum ásamt vestrænum ferðamannapóstkortum og auglýsingabæklingum. Þau vísa í Maó-æðið sem greip vestræna listamenn, menntamenn og stjórnmálamenn í kjölfar maímótmælanna í París 1968. Í myndaröðinni birtist ádeila á bæði hinar útópísku vonir framtíðarinnar og óttann við útbreiðslu kínversku menningarbyltingarinnar. Til að umbreyta klippimyndunum í málverk vann Erró með tælenskum kvikmyndaplakatsmálurum, sem þekktir voru fyrir „ofurraunverulega“ tækni sína í anda sósíalísks raunsæis.
Í Andblærinn er dregið frá tjald með mynd Maós, sem opinberar styttu af formanninum sitjandi í marmarastól – vísun í Lincoln-minnisvarðann. Upphaflega var styttan í grafhýsi Maós í Peking, en Erró flytur hana til New York og stillir henni upp fyrir framan fjármálahverfi borgarinnar og World Trade Center-turnana. Þessir háu turnar tákna tæknilega og efnahagslega yfirburði kapítalismans, en með þessari ögrandi staðsetningu gefur Erró í skyn kaldhæðna sigra austursins yfir hinum vestræna heimi. Danielle Kvaran

Le Coup de vent / Andblærinn

Til heiðurs Liotard

Six Legs / Sex fætur

Föðurnum gefið á brjóst

Sílíkon dalur

Vofan

The First Dream / Draumurinn fyrsti

Flóabardagi (Þeir eru að tala um Woody Allen)

Travail à la chaîne (Færibandavinna)

Vísindaskáldsöguvíðátta

Les Grands Ingénieurs / Verkfræðingarnir miklu

Les Savants / Vísindamennirnir

Árið 1986 var Erró boðið að koma með tillögu að skreytingu á tveimur veggjum í bóka- og fjölmiðlunarsafni Cité des Sciences et de l’Industrie (Vísinda- og iðnaðarmiðstöðvarinnar) í París. Verkin áttu að tengjast vísindum og tækni. Erró kom með tvær tillögur í formi tveggja stórra klippimynda. Önnur þeirra var um vísindaskáldskap, en þótt hún væri stórbrotin og fögur var hún ekki samþykkt þar sem hún þótti ekki henta staðnum. Nokkrum árum seinna tók listamaðurinn aftur fram klippimyndina sem hafði verið hafnað og málaði eftir henni stórt málverk fyrir framtíðarlistasafn Errós í Reykjavík. Í þessu dýnamíska víðáttumálverki („scape“) er rýmið mettað yfirspenntum, ærslafullum og árásargjörnum ofurmennum, geimhetjum, stjörnustríðsfólki og skrímslum sem Erró fékk að láni hjá bandarískum teiknimyndasöguhöfundum á borð við Jack Kirby. Málverkið er eins konar samansafn allra þeirra teiknimyndafígúra sem orðið hafa á vegi listamannsins, en Erró notaði myndefni myndasögublaðanna í fyrsta sinn í verk sín á árunum 1963–64 þegar hann dvaldist í New York.

Ghost Rider / Næturriddari

Almennur áhugi sem vaknaði í kringum frönsku heimildarmyndina The Eyes of Eva Braun eftir Patrick Jeudy árið 1991 varð líklega kveikjan að verki Errós Draumur Evu Braun. Myndin teflir saman heimildaupptökum sem sýna hrottalegan raunveruleika þriðja ríkisins og heimagerðum litupptökum Evu Braun af fjölskyldulífi í Berghof, kastala Hitlers í Bæjaralandi – sem var í raun miðstöð nasistanna.
Það var þó uppgötvun Errós á bandarískri teiknimyndasögu frá 1973, Hansi, the Girl Who Loved the Swastika eftir Hal Hartley, sem leiddi til tilurðar málverksins. Sú saga byggist á sjálfsævisögu hinnar tékknesk-bandarísku Mariu Anne Hirschmann. Aðalsöguhetjan Hansi, ljóshærð og sakleysisleg, deilir örlagaþræði með Braun þar sem hún sogast inn í hringiðu nasismans.
Til að túlka ímyndað líf Evu Braun blandaði Erró senum úr Hansi saman við myndir af bandarískum hermönnum úr Sgt. Rock, klassískri stríðsteiknimyndaröð frá DC Comics (1977–1988). Hann setti þessar myndir innan í þrívíða vírgrind – „járnnet“ – sem myndar bylgju sem minnkar smám saman, líkt og söguleg framvinda sem ekki verður stöðvuð. Í bakgrunninum má sjá blikandi bleikar verur, þar á meðal Plasmax, hnöttóttan morðingja úr Starman #29 (DC Comics, 1990), sem táknar hnignun nasismans. Danielle Kvaran

Draumur Evu Braun / The Dream of Eva Braun

Þetta verk er hluti af Vestrið séð frá austri-myndaröðinni og gagnrýnir óhugnanlega endurvakningu nýnasistahreyfinga í Evrópu eftir stríð. Í verkinu eru notaðar skopmyndir úr sovéska tímaritinu Krokodil, sem andstæða við opinbera áróðursmynd B. Jacobs af Hitler frá 1933, sem var hönnuð til að upphefja hann sem fyrirmyndarleiðtoga.
Verkið skiptist í grófum dráttum í tvo hluta. Á efri og hægri hluta er áhersla lögð á áróðursherferðir sem upphefja Hitler og þriðja ríkið, á meðan hinir hlutarnir afhjúpa grimmd og kynþáttahatur þessa ríkis og kapítalískra fylgismanna þess. Á mótum þessara svæða bætir Erró inn sameiginlegu áróðursplakati Breta og Sovétmanna frá árunum 1941–42, þar sem Hitler er sýndur sem mannætukonungur sem gleypir Evrópuríkin – ógnvekjandi áminning um fjöldagrafirnar sem fundust á vígvöllum og í útrýmingarbúðum eftir stríð.
Fordæming Errós á hernaðaríhlutun birtist skýrt í athugasemd hans við verkið: „Í hvert sinn sem hernaðaröfl skipta sér af innri málum ríkja … endurtekur sig farsi sem verður sífellt viðurstyggilegri og afkáralegri. Grimmd þeirra skortir alla reisn. Þeir eru sóðalegir, fáránlegir slátrarar.“ Danielle Kvaran

La Renaissance du Nazisme (version 2) / Endurfæðing nasismans

Ísrael (version 2)

Með þessu pólitíska málverki brást Erró við tillögu Alains Jouffroy að heiðra minningu málarans Topino-Lebrun sem málaði mynd af Dauða Cajusar Grakkusar Babeuf árið 1797, eins af frumkvöðlum sósíalismans. Napoleon Bonaparte lét hálshöggva málarann árið 1801 fyrir upplognar sakir um tilræði við sig. Harmræn endalok Topino-Lebrun varð Erró innblástur og tenging við nýliðna atburði – dauða sósíalistans og forsetans Salvadors Allende í valdaráni hersins í Síle árið 1973. Erró notar rýtinginn og öxina úr málverki Topino-Lebrun og til að treysta bakgrunn myndbyggingarinnar býr hann til fjarvídd úr súlnagöngum sem ættuð eru frá Hans Vredeman de Vries. Að öðru leyti notar hann myndir héðan og þaðan, myndir úr hversdagsleikanum, teiknimyndir, áróðursveggspjöld og teikningar úr blöðum.
Danielle Kvaran

Allende -Topino-Lebrun

Gauguin

Málverkið er hluti af myndasyrpu Errós, Listasagan, þar sem hann skeytir saman brotum úr verkum þekktra listamanna módernismans (Picasso, Miró, Matisse o.fl.) í anda víðáttumynda („scape“). Ólíkt öðrum verkum í sömu seríu, safnar hann í þessu málverki saman portrettum af listamönnum sem tengjast sömu liststefnu, verkum eftir þýska expressjónista à borð við Bechmann, Dix, Felixmüller, Grosz, Kirchner, Kokoschka, Schiele o.fl. Allt hráefnið í myndina fann Erró í bók Frands Withford, Expressionist Portrait (1987), sem hann keypti á þýsku listasafni. Myndbyggingin hvílir á eins konar sveifluformi, „járnneti“ – teiknað með tölvu – sem heldur saman öllum myndunum með mikilli bylgjuhreyfingu. Það er eins og netið hafi veitt allar þessar myndir fortíðarinnar upp úr fljóti minninganna og sýni þær nú á yfirborði myndflatarsins. Danielle Kvaran

Safneign