Ásmundur Sveinsson

Erró

Kjarval

Verkið er staðsett við Hátún.

Fuglinn Fönix skóp Ásmundur í Reykjavík árið 1961 og vann verkið í eir. Árið 1963 var myndin stækkuð og stendur sú mynd við Hátún í Reykjavík. 

Fuglinn Fönix er óhlutlægt verk þar sem formin hafa þó sterka samsvörun við anatómíu fugls. Formrænt er myndin afar einföld – aðeins þrjár samsettar þríhyrndar eirplötur, sem mynda búk, háls og höfuð, og síðan tveir fætur. Umhverfis fuglinn, formið, er síðan rissað með járnlínum, sem skilgreina rými eða svigrúm fuglsins auk þess sem þær má túlka sem vænghaf. Út frá breytilegu sjónarhorni áhorfandans öðlast fuglsformið og verkið allt óreglulega hreyfingu og dýnamík líkt og þegar fugl sest eða flýgur upp. Í þessu verki er holrýmið gerandinn og virkar sem hvati á hugarflug áhorfandans.

Fönix er goðsögulegur fugl sem á rætur að rekja til Eþíópíu. Hann er öllum fuglum fegurri og langlífur með afbrigðum. Hann er þeim eiginleika gæddur að geta endurfæðst úr ösku sinni. Þegar dauðinn nálgast býr hann sér til hreiður úr ilmandi kvistum þar sem hann brennur upp í eigin hita. Táknræn merking fuglsins er því augljóslega endurfæðing og ódauðleiki. Í viðtali við dagblaðið Vísi 9. júní 1961 sagði Ásmundur: „Svo er eg byrjaður á nýrri mynd, sem á að verða bezta myndin mín eins og allar aðrar! Hún er af fuglinum Fönix, fugli ódauðleikans. Sagan um þann ágæta fugl hefur frá upphafi haft mikil áhrif á mig. Hún sýnir mannlega þrá til eilífs lífs. Þá þrá var aldrei hægt að drepa. Verður góð mynd skal eg segja þér. Vonandi ódauðleg eins og sagan.“

Fuglinn Fönix

Bertel Thorvaldsen

Verkið er staðsett við Fossvogskirkju.
Verkið er í eigu Kirkjugarða Reykjavíkur.

Um 1821 var Bertel Thorvaldsen fenginn til þess að gera Kristsmynd úr marmara fyrir Frúarkirkjuna í Kaupmannahöfn. Hann stóð þá á hátindi frægðar sinnar, hafði gert garðinn frægan í Róm, einkum fyrir verk sín úr grísku og rómversku goðafræðinni. Þegar Thorvaldsen kom ungur til Rómar um aldamótin 1800 fékk hann fyrst vinnu við að gera við grískar og rómverskar styttur sem fundist höfðu í fornum rústum. Til er frásaga af því þegar Thorvaldsen var að vinna þessa Kristsmynd. Vinum hans þótti hann tæplega nógu trúaður til þess að fást við slíkt verkefni. Thorvaldsen átti svar við því: „Ég trúi ekki heldur á grísku guðina, en þar þykir mönnum mér hafa tekist vel upp.“ Hann er sagður hafa verið lengi að að glíma við þetta verkefni. „Einfaldleikinn verður að ráða,“ á hann að hafa sagt við vin sinn, „því Kristur er hafinn yfir árþúsundin.“ Svo staðnæmdist Thorvaldsen fyrir framan þennan vin sinn, lyfti örmunum hægt, opnaði faðminn og spurði: „Getur hreyfing verið einfaldari en þessi, og felur hún ekki í sér kærleika hans, og umhyggju fyrir mönnunum? Þannig finnst mér Kristur vera.“ Afsteypa úr eir af Kristslíkneski Bertels Thorvaldsens stendur utan við dyr Fossvogskirkju. Afsteypan var gjöf Bálfararfélagsins, afhjúpuð 27. september 1961.

Kristsmynd

Einar Jónsson

Verkið er staðsett við austurenda Fossvogskirkju.
Verkið er í eigu Flugmálafélags Íslands.

Minnisvarðinn um Glitfaxa (1955) er eitt af síðustu verkunum sem Einar Jónsson gerði og hann samþykkti staðsetningu verksins skömmu fyrir andlát sitt. Minnismerkið stendur við hlið Fossvogskirkju og er til minningar um alla sem hafa farist í flugslysum. Glitfaxi er einnig tilvísun í þausem fórust með áætlunarflugi Flugfélags Íslands, Glitfaxa, á leið frá Vestmannaeyjum til Reykjavíkur 31. janúar 1951. Flugmálafélag Íslands lét setja verkið upp þann 15. október 1955. Minnisvarðinn stóð ómerktur fram til ársins 2006 en þá lét Flugmaìlafeìlag Iìslands setja minningarplötu aì foìtstallinn. Nuì maì þviì lesa nafn verksins og listamannsins aìsamt aìletruninni: „Til minningar um þaì sem farizt hafa iì flugslysum.“

Minnisvarðinn Glitfaxi

Ríkarður Jónsson

Verkið er staðsett við Norð-austurhlið Öskju

Lágmyndin er minnisvarði um Dr. Jean Baptiste Charcot (1867-1936), franskan vísindmann og lækni og skipsáhöfnina á rannsóknarskipi hans, Pourquoi-pas?, sem fórst við Íslandsstrendur árið 1936. Alls fórust 40 manns í sjóskaðanum. Charcot og menn hans komu oft við hér á landi í leiðöngrum sínum á norðurslóðir. Hann eignaðist fjölmarga vini hér á landi og hélt góðu sambandi við þá allt þar til yfir lauk. Strand Pourquoi pas? var því mikil sorgarfrétt á Íslandi á sínum tíma og til marks um það má nefna að þegar minningarsamkoma um hina látnu var haldin, var öllum verslunum í Reykjavík lokað, og mun það vera einsdæmi að erlendum manni sé sýndur viðlíka sómi.

Minnisvarði um J.B. Charcot

Sigurjón Ólafsson

Verkið er staðsett við Dvalarheimili aldraðra við Hrafnistu
Verkið er í eigu Hrafnistu.

Verkið er frístandandi abstraktverk úr grásteini og stendur á steinsteyptum, lágum stöpli við inngang dvalarheimilisins Hrafnistu. Einföldun formsins er áberandi, fletir eru stórir og flatir og línur skarpar. Listaverkið er laust við öll aukaatriði. Myndin er byggð upp á fjórum hæðarflötum sem skarast öðru hvoru. Hún endurspeglar djúpar rætur listamannsins til æskustöðva sinna og lífshátta á þeim tíma. Faðir listamannsins var sjómaður og Sigurjón tileinkaði föður sínum verkið á aldarafmæli hans þann 22. október 1955 og gaf Hrafnistu verkið til minningar um hann við sama tækifæri.

Sjómaðurinn

Verkið er staðsett við Stjórnarráð Íslands.


Þegar listamaðurinn Einar Jónsson kom fyrst til Reykjavíkur var ein stór stytta á almannafæri í Reykjavík, sjálfsmynd Bertels Thorvaldsens sem stóð á miðjum Austurvelli. Það kom þannig í hlut Einars að móta styttur af mönnum sem þóttu hafa markað spor í sögu landsins, á fyrstu áratugum 20. aldar, og ber að líta á þau verkefni sem vitnisburð um ríkjandi þjóðernismiðaða orðræðu á Íslandi á þeim tíma. Höggmynd Einars af Hannesi Hafstein (1931), fyrsta íslenska ráðherranum var sannarlega í þeim anda. Hannes stendur hnarreistur á háum stalli vinstra megin fyrir framan Stjórnarráðshúsið við Lækjargötu og horfir út yfir Reykjavíkurhöfn. Höggmyndin kallast á við höggmynd Einars af Kristjáni IX. Danakonungi sem stendur á sams konar stalli, hægra megin við innganginn að Stjórnarráðshúsinu.

Hannes Hafstein

Verkið er staðsett við gröf Tryggva Gunnarssonar í Alþingishúsgarði.

Verkið er í eigu Alþingis.

Brjóstmyndin af Tryggva Gunnarssyni (1835-1917), íslenskum trésmið, þingmanni og bankastjóra Landsbankans, stendur við gröf hans í Alþingishúsgarðinum. Skrúðgarðurinn er að miklu leyti handverk Tryggva en hann sinnti garðinum einkar vel á sínum efri árum og kaus sér þar legstað. Slíkar brjóstmyndir og lágmyndir af íslenskum samtíðarmönnum voru hin mesta nýlunda á þeim tíma sem verkið var gert og vöktu oft mikla aðdáun. Björn Th. Björnsson kemst svo að orði í bók sinni um list Ríkharðs Íslenzk Myndlist, bindi I: „Í mannamyndum tekst honum oftast það sem hann leitast við, að sýna nákvæma sviplíkingu, og að því leyti munu myndir hans verða síðari tíma ómetanleg mannfræðileg heimild. Hins vegar skortir oft á það innsæi í persónugerðinni, sem skilur á milli, einfaldrar sviplíkingar og listaverks.“

Tryggvi Gunnarsson

Lipsi, Morice

Verkið er staðsett á Klambratúni.

Hraun er um tveggja metra hár steinskúlptúr eftir pólsk-franska listamanninn Lipsi. Verkið er hleðsla sex hraunsteina sem mynda saman tígulega súlu en snertast þó aðeins lauslega, að því er virðist. Skúlptúrinn var gjöf Francois Mitterand, þáverandi Frakklandsforseta, til þjóðarinnar árið 1983. Menningarmálaráðherra Frakka á þeim tíma, Jack Lang, sagði verkið vera gjöf til íslensku þjóðarinnar sem væri vitnisburður um menningaráhrif Frakka. Verkið stóð fyrst á Hagatorgi við Hótel Sögu en var komið fyrir á Klambratúni árið 2002. Lipsi var virtur myndhöggvari á umbrotatímum á meginlandi Evrópu og heillaðist fyrst og fremst af þeim efnivið sem hann notaðist við hverju sinni.Verk hans Hraun er fyrst og fremst óður til efnisins. Fyrir utan steinverk hans vann Lipsi einnig með timbur og fílabein.

Hraun

Ingi Hrafn Hauksson

Verkið er staðsett við Selásbraut í Árbæjarhverfi.

Ingi Hrafn lauk við verkið árið 1974 eftir að hafa gengið með hugmyndina í kollinum í nokkur ár. Fallandi gengi var fyrst sýnt á útisýningu í Austurstræti í Reykjavík en hún var skipulögð af Myndhöggvarafélaginu í tilefni Listahátíðar í Reykjavík 1976. Verkið, sem fyrst bar heitið „Gengissig“, var keypt af Reykjavíkurborg það ár og komið fyrir á flötinni í Árbænum árið 1977. Á þeim tíma sem verkið var gert var gríðarleg verðbólga og sveiflur á gengi krónunnar, enda sagði listamaðurinn eftirfarandi um nafngift verksins: „Mér fannst það liggja beint við, því svo lengi sem ég man hefur gengið verið annað hvort að síga eða falla á Íslandi.“ Stallurinn undir verkið kom síðar, eða árið 1982, en vildi þá ekki betur til en svo að höggmyndin féll út krana og laskaðist og þótti verkið þá bera nafn með rentu. Gert var við verkið og því komið klakklaust á stallinn nokkru síðar.

Fallandi gengi

Jón Gunnar Árnason

Verkið var upphaflega staðsett við Lækjargötu en var síðar tekið niður.

Taflmennirnir, 34 stk

Helgi Gíslason

Verkið er staðsett í Grjótaþorpinu.

Minnisvarðinn er um Sigvalda Kaldalóns (1881-1946), hið þjóðþekkta tónskáld og lækni. Helgi Gíslason vann verkið sem stendur nærri Vaktarabænum í Grjótaþorpinu en þar fæddist Sigvaldi. Verkið er lágmynd sem skiptist í fjóra myndfleti. Meðal þekktustu verka Sigvalda Kaldalóns eru Ísland ögrum skorið og Á Sprengisandi. Jóhannes úr Kötlum komst þannig að orði um tónlist Sigvalda í minningargrein: „Vart mun finnast sú sál á Íslandi, að hún hafi ekki einhverju sinni orðið snortin af söngvum hans, vart sú rödd, sem ekki hefur reynt að taka undir þá. Þetta eru tónar sem allir skilja og eiga og þess vegna geta þeir ekki dáið.“

Minnismerki Kaldalóns

Gerður Helgadóttir

Verkið er staðsett í Hljómskálagarðinum við tjörnina.

Skúlptúr eftir Gerði Helgadóttur er mun efnismeiri en fyrri járnverk hennar sem voru gjarnan létt víravirki. Markmiðið var að hluta til að vinna á móti massanum og hér sést snúningshreyfing sem lyftir verkinu upp. Verk Gerðar voru óhlutbundin en þar mátti sjá hvernig hún tefldi saman andstæðum eins og hinu þunga og hinu svífandi, hinu innra og hinu ytra. Verkið stóð áður í Breiðholti en var flutt í Hljómskálagarðinn árið 2014 þegar þar var opnaður höggmyndagarður kvenna, Perlufestin.

Skúlptúr

Verkið er staðsett á Klambratúni.

Þessi brjóstmynd eftir Ríkarð Jónsson er af skáldinu ástsæla Þorsteini Erlingssyni (1845-1914). Ríkarður er þekktastur fyrir brjóstmyndir sínar og lágmyndir af samtíðarmönnum og útskurðarmuni, þ.á m. útskurðarverkið á dyrum Arnarhvols við Arnarhól í Reykjavík og fundarhamar allsherjarþings Sameinuðu þjóðanna sem var gjöf íslensku þjóðarinnar til nýstofnaðra Sameinuðu þjóðanna eftir síðari heimsstyrjöld. Björn Th. Björnsson greinir verk Ríkarðs í bók sinni Íslenzk myndlist. Þar er þrennt sem hann tekur til og einkennir listamanninn: Í fyrsta lagi er það djúp virðing fyrir handverkinu sem listrænni eigind. Þá telur Björn Ríkarð líta meira til forns menningararfs fremur en hinnar nýju framvindu í listum. Í þriðja lagi telur hann Ríkarð meta smá og oft táknræn lýsingaratriði myndar sem í sjálfu sér séu án verulegra krafna um formræna þátttöku þeirra í heild listaverks.

Þorsteinn Erlingsson

Staðsett við Hagatorg

Árið 1969 samþykkti borgarráð Reykjavíkur að fela Sigurjóni Ólafssyni að gera tillögu að minnisvarða til að minnast stofnunar íslenska lýðveldisins 1944. Minnisvarðinn er myndaður af fimm misháum súlum úr koparplötum sem standa á steyptum sökkli. 

Hugmyndin um súluna er miðlæg í allri listsköpun Sigurjóns. Þar kemur margt til, hugsanlega öndvegissúluminnið, en einnig helgar súlur fornra þjóða á borð við indjána á vesturströnd Norður-Ameríku, auk þess sem súlan nýtist mörgum formbyltingarmönnum þegar einfalda skal myndmálið. Súlan er einnig ævafornt minni hins upprétta manns sem stendur einn og óstuddur andspænis víðáttum heimsins. Súlan birtist í konumynd úr steini sem Sigurjón gerði árið 1939, í Öndvegissúlunum við Höfða frá 1971 og ótal smærri verkum listamannsins.

Íslandsmerkið er einnig eitt af mörgum „hópmyndum“ sem Sigurjón gerði um dagana. Hann gerði til dæmis fjölskyldumyndir árið 1939, ýmist úr einu formi eða fleirum. Síðar gerði hann abstrakt hópverk úr lóðréttum einingum sem þó tengjast innbyrðis með ýmsum hætti. „Íslandsmerkið er … nánari útfærsla á hóphugmyndinni þar sem samtengingin milli forma verksins er að vísu hætt að vera áþreifanleg en byggir eingöngu á samspili og samhrynjandi frjálsra forma í rýminu“ (Auður Ólafsdóttir: „Frá súlu til Íslandsmerkis.“ Íslandsmerki og súlur Sigurjóns Ólafssonar).

Íslandsmerki

Ólöf Pálsdóttir

Verkið er staðsett við Hörpu, tónlistarhús.

Tónlistarmaðurinn stóð upphaflega við Hagatorg eða frá 1977. Á þeim tíma var Háskólabíó helsti tónlistarsalur landsins og aðsetur Sinfóníuhljómsveitarinnar. Segja má að verkið hafi flust með Sinfóníunni og þann 4. september 2014 var henni komið fyrir fyrir framan tónlistarhúsið Hörpuna við Reykjavíkurhöfn. Fyrirmyndin var sellóleikarinn Erling Blöndal Bengtsson. Hann sat fyrir við gerð styttunnar og urðu Ólöf og Erling ásátt um að hann myndi spila á meðan hún vann. Ólöf sagðist sjaldan eða aldrei hafa notið þess eins vel að vinna nokkurt verk, enda ekki öll módel sem gætu gefið svo mikið til baka á meðan unnið væri. Mannslíkaminn var helsta viðfangsefni Ólafar alla tíð. Hún þótti skara fram úr með einföldum og tjáningarríkum myndum sínum. Erlingur situr og spilar á sellóið sitt. Verkið er raunsætt fyrir utan það að Ólöf sleppir að móta strengina.

Tónlistarmaðurinn

Hallsteinn Sigurðsson

Verkið er staðsett við Stekkjarbakka í Breiðholti. 

Í verkinu er að finna leik með samsetningu forma þar sem listamaðurinn notar mislanga og breiða þrívíða fleti sem minna á kassa eða tening. Skúlptúrinn stendur að auki á stórum stöpli sem virðist hluti af verkinu þar sem kassalaga formin mynda eina heild. Fletirnir eru notaðir til þess að teikna upp form og hreyfingu. Verkið hverfist um op í miðju þess sem tekur á sig ólík form eftir því hvaðan maður horfir á verkið.

Ferningar I

Björgvin Sigurgeir Haraldsson

Verkið er staðsett við Háaleitisbraut.

Verkið Landnám eftir Björgvin Sigurgeir Haraldsson er stórt og tígulegt verk úr samsettum steinplötum sem sýnir tvo landnámsmenn, víkinga, sem standa í stafni og horfa einbeittir á ónumið land. Verkinu sem er um fimm metra hátt var komið fyrir nærri Austurveri við Háaleitisbraut árið 1975, um það leyti sem hverfið var að byggjast upp.

Landnám

Verkið er staðsett við Miklubraut.

Verkið var fyrst gert árið 1972 og svo stækkað árið 1974 en Íslenska álfélagið pantaði verkið af listamanninum til að gefa íslensku þjóðinni í tilefni af 1100 ára afmæli Íslandsbyggðar. Fyrst stóð það á Bæjarhálsi í Árbæ en var síðar flutt að Miklubraut gegnt Rauðagerði, þar sem það stendur nú.
Þetta verk er síðasta stóra verk Ásmundar og hét upphaflega Ljóð til fjallkonunnar. Hann lýsti verkinu svo: „Ég geri fjöllin að hörpum, set sólina í miðju og svo eru sumir sem segja mér – það er nú alveg óvart – að friðartáknið sé í sólinni líka.“ Verkið hlaut því fljótlega það nafn sem það ber í dag, Undir friðar- og landnámssól, þar sem vísað er í friðartáknið.

Undir friðar og landnámssól

Verkið er staðsett á horni Skothúsvegar og Fríkirkjuvegar.

Reykjavík lét gera bronsafsteypu af Adonis og setja upp í tilefni af 1100 ára afmæli Íslandsbyggðar 1974. Frummyndin er varðveitt í Glyptotek-safninu í München í Þýskalandi. Adonis er guð jarðargróðurs. Hann var ungur og fríður og var drepinn af villigelti. Gyðjurnar Afródíta og Persefóna vildu báðar eiga hann. Seifur kvað upp úr með að hann skyldi dvelja hjá þeim til skiptis og þannig stendur á því að jarðargróður lifnar við á vorin og deyr á haustin þegar Adonis hverfur til dánarheima og Persefónu.

Adonis

Verkið er staðsett í Borgarbókasafninu í Tryggvagötu.

Borgarskáldið - Tómas Guðmundsson

Staðsett á stétt fyrir framan Kjarvalsstaði. Á annan steininn eru grafin minningarorð um Nínu

Skömmu eftir andlát Nínu Tryggvadóttur listmálara (1913–68) hafði eiginmaður hennar, bandaríski vísindamaðurinn og myndlistarmaðurinn L. Alcopley, samband við Sigurjón Ólafsson og bað hann um að gera legstein á leiði konu sinnar. Sigurjón mun hafa lýst sig fúsan til þess en ekki getað sætt sig við fyrirliggjandi reglur um stærð legsteina. Bauð hann því Alcopley að gera sérstakan skúlptúr í minningu Nínu og lagði til að þeir gæfu borginni hann í sameiningu.

Sigurjón lauk við skúlptúrinn 1974. Var hann settur upp við horn Kjarvalsstaða sunnanmegin og vígður 10. júní það ár. Skúlptúrinn er lóðréttur stokkur úr bronsi, heill að neðan en inndreginn tvisvar þegar ofar dregur. Þessir hvelfdu efri hlutar verksins kallast síðan á við járnstengur í tveimur pörum sem ganga út frá verkinu á víxl, efst og fyrir miðju, og gefa til kynna „kvenlega mýkt“ um leið og þær draga til sín opið rýmið allt um kring. Í umfjöllun um þennan skúlptúr talar Birgitta Spur, ekkja listamannsins, um hann sem „óð til konunnar“, sambland mýktar og jarðbundinnar festu, sbr. hnullungana báðum megin við stokkinn.

Minnismerki um Nínu er í flokki fjölda annarra „súlumynda“ eða tótem-verka Sigurjóns, sbr. Íslandsmerkið og Öndvegissúlur, þar sem meðal annars koma saman minnið um hinn „upprétta mann“ og helgitákn fornra þjóða (sjá umfjöllun um þessi verk hér á vefsíðunni). Jafnframt sver það sig í ætt við nokkrar lágmyndir Sigurjóns úr eir fyrir það að á því eru í rauninni fjórar hliðar.

Eftir gagngera viðgerð árið 2007, sem unnin var af Helga Gíslasyni myndhöggvara, var ákveðið að færa listaverkið yfir á stéttina fyrir framan Kjarvalsstaði þar sem það stendur nú skáhallt við innganginn.

Minnismerki um Nínu Tryggvadóttur

Verkið er staðsett við Dómkirkjuna.

Sr. Bjarni Jónsson (1881-1965) var um langt árabil einn þekktasti borgari Reykjavíkur og sópaði að honum þar sem hann gekk hempuklæddur milli heimilis síns og kirkju. Hann var fastheldnari í trúarefnum en sumir aðrir kirkjumenn um hans daga sem aðhylltust nýguðfræðina, en kristindómur Bjarna var borinn uppi af heitri trú og andagift. Brjóstmyndin var sett á stall sjö árum eftir andlát hans. Í bók Björns Th. Björnssonar, Íslenzk myndlist II (bls. 199), segir: „Þegar Sigurjón vann að mynd séra Bjarna, kom þar, að honum þótti sér ekki nægjanlegt að horfa á hann sitjandi á stól inni í bragganum hjá sér. Lítill kirkjugöngumaður sjálfur, fannst honum hann nú þurfa að sjá guðsmanninn í réttum skrúða sínum og sönnu umhverfi. Og einhverja kyrra stund gengu þeir saman í dómkirkjuna, þar sem séra Bjarni steig skrýddur í stólinn, tók höndum saman yfir bríkina og flutti viðeigandi predikunarstúf yfir myndhöggvaranum sem hefur trúlega hlustað á, kvikur, með augunum. Þótt smáræði sé, sýnir þetta samt mæta vel með hverjum huga og hætti Sigurjón nálgast verkefni sín.“

Séra Bjarni Jónsson

Staðsett við Höfða

Um 1970 fól Reykjavíkurborg Sigurjóni Ólafssyni að gera standmynd sem setja mætti upp við Höfða, móttökuhús borgarstjórnar við Fjörutún. Listamaðurinn átti þá í gifturíku samstarfi við Gunnar Ferdinandsson járnsmið og vann verkið með aðstoð hans. Kápa verksins er gerð úr tilsniðnum eirplötum sem festar eru á öfluga stálgrind. Fyllt er upp í holrúm með steinsteypu. Verkinu var komið fyrir á háum steinsteyptum stöpli á túninu hægra megin við Höfða árið 1971.

Sigurjón gaf verkinu aldrei sérstakt heiti, en Björn Th. Björnsson nefndi það Öndvegissúlur, og fór ekkja listamannsins fram á að það heiti yrði eftirleiðis notað. Verkið skemmdist í ofsaveðri 2002 og þá voru bæði burðarvirki og kápa þess endurnýjuð auk þess sem stöpull var lagfærður.

Eins og nafnið gefur til kynna er Öndvegissúlur eitt af mörgum tilbrigðum Sigurjóns við súluformið (sjá umfjöllun um Íslandsmerkið hér á vefsíðunni) sem felur í senn í sér vísun til fornra helgisúlna (totem) og hins upprétta manns. Í þessu verki er manngerving (fígúrasjón) sérstaklega áberandi, þar sem uppréttu formin tvö, báðum megin við lóðréttu plötuna við miðbik, standa bæði á tveimur fótum, víkka upp eins og stílfærð kvenmannsform og skarta smáatriðum á borð við fingur. Loks enda þær á uppmjóum höfuðmyndum, opinmynntum eða tenntum. Í ljósi þessarar greinilegu manngervingar má velta því fyrir sér hvort nafngift verksins sé fyllilega réttmæt. 

Hvað snertir hugmyndir og form er skýr skyldleiki með Öndvegissúlum og Íslandsmerki enda eru verkin gerð um svipað leyti. Hins vegar er verkið Öndvegissúlur að því leyti ólíkt Íslandsmerki að það er ekki margar aðskildar súlur heldur tvö samhverf eða nánast samvaxin súluform.

Öndvegissúlur

Jóhann Eyfells

Verkið er staðsett á Klambratúni.

Verkið ber senn í sér mynd vörðunnar og hrauns sem hleðst upp og storknar í slíkri kynjamynd. Hugmyndin að vörðunni er tenging við vörður sem vegvísa aldanna. Þrátt fyrir að hafa eytt megninu af starfsævi sinni vestanhafs er tenging Jóhanns Eyfells í verkinu við Ísland augljós og áhugaverð. Sama ár og hann varð prófessor í höggmyndalist í Bandaríkjunum keypti Reykjavíkurborg af honum Reykjavíkurvörðuna, og var hún lengi eina verkið eftir listamanninn sem mátti sjá utandyra í Reykjavík á vegum hins opinbera. Íslandsvarðan við Sæbraut eftir Jóhann byggist á sams konar sköpunarferli, mótun með bráðnum málmi í holu í jarðveginum.

Collection